“Helpen” is niet altijd de oplossing. Vaak proberen mensen situaties op te lossen door te helpen, terwijl deze hulp niet passend is. Leidinggevenden, collega’s, docenten en ouders lijken vaak te denken dat ze anderen moeten helpen, terwijl dat niet altijd de juiste aanpak is. Er zijn situaties waarin we andere acties moeten ondernemen om vooruitgang te boeken. In deze bijdrage bespreken we enkele situaties waarin we ervoor pleiten om niet te helpen.

Is de aanpak van Dreamschool progressiegericht? Laatst vroeg een lezer van de CPW-nieuwsbrief ons of Dreamschool past bij de progressiegerichte aanpak. Dreamschool is een programma waarin jongeren die zijn vastgelopen op TV gevolgd worden als ze een paar weken naar deze school gaan. Om een antwoord te kunnen geven op de vraag van deze lezer heb ik de eerste vijf en de laatste aflevering van het Dreamschool-seizoen 2023 bekeken. Hierbij een paar invalshoeken en gedachten over of en zo ja, welke elementen in de aanpak van Dreamschool passen bij de progressiegerichte aanpak.

Het onverplichte tussen verplichtingen neemt een uitzonderingspositie in. De opdracht waar geen cijfer voor wordt gegeven tussen alle opdrachten waarvoor wel cijfers worden gegeven. De training die niet verplicht is tussen alle trainingen die wel verplicht zijn gesteld. Twee voorbeelden waarbij het onverplichte tussen alle verplichtingen de uitzondering is.

Big-fish-little-pond-effect is een van de meest robuuste psychologische bevindingen die de wetenschappelijke psychologie heeft voortgebracht, zo stellen Marsh et al in het boek Motivation Science. Het concept draait om het academische zelfconcept van mensen, dus hun perceptie van henzelf met betrekking tot hun academische identiteit en prestaties.

Competitie-stoplicht: competitie kan motivatieversterkend werken, maar normaliter ondermijnt het de kwaliteit van motivatie. In het pas verschenen boek Motivation Science illustreert Reeve dit aan de hand van een stoplicht-metafoor.

Gemiste progressiekansen. Zo is het nu eenmaal. Dit is de realiteit, en dus hoort het zo en blijft het zo. Uit die zinnen spreekt een perspectief dat ik associeer met gemiste progressiekansen. Er spreekt een evidentie uit, een soort gelaten ‘realisme’. De aanpak werkt niet, maar toch blijven we het doen. Een voorbeeld.

Negatieve bui dus negatieve herinneringen? Witherby et al (2022) deden onderzoek naar de inschattingen die mensen maken over wat ze zich zullen herinneren van nieuwe informatie die ze aan het leren zijn. Ze keken specifiek naar de overtuigingen van mensen ten aanzien van de invloed van onze stemming op wat we ons zullen herinneren. Ben je in een vrolijke bui, en leer je nieuwe informatie, schat je dan in dat je je andere dingen zult herinneren dan wanneer je die informatie leert terwijl je in een sombere bui bent?

Moeten is geen vies woord. Het woord moeten heeft bij sommigen een negatieve connotatie. Moeten zou dan een indicatie zijn van een slechte motivatie. Vanuit dat perspectief is het niet goed als iemand zegt: ‘Ik moet zus en zo doen.’ Wanneer het woord ‘moeten’ een negatief stempel heeft, dan zijn mensen geneigd om te denken dat degene die dat woord gebruikt eigenlijk niet wil. Ik denk dat er niets mis is het het woord moeten en dat er zelfs voordelen zitten aan het juiste gebruik ervan.

Van typologiefixatie naar werkelijkheid. Lisa Feldman-Barrett nodigt in dit artikel iedereen, wetenschappers en niet-wetenschappers, uit om los te komen van typologiefixatie in de psychologie. Daarnaast pleit ze voor een alternatieve manier van denken over en bestuderen van psychologie. Ze zegt dat we op een andere manier naar de rol van de context in menselijk gedrag moeten kijken.

Kan ik echt doorstromen? Een onderzoek van Lile Jia et al (2021) geeft informatie over het belang van educatieve mobiliteit om de vruchten van de groeimindset daadwerkelijk te kunnen plukken. Steeds meer wordt duidelijk dat er een voedingsbodem moet zijn om de groeimindset tot bloei te laten komen. Groeimindsetinterventies werken in de ene situatie beter dan in de andere situatie, er is daarbij sprake van heterogeniteit. In dit onderzoek namen de onderzoekers een aspect op systeemniveau onder de loep: de (ervaren) mogelijkheid om door te kunnen groeien in het onderwijs.