Past deze methode bij progressiegericht werken?

Past deze methode bij progressiegericht werken? Ik vind het soms lastig om in te schatten of een bepaalde methode die wordt voorgesteld door collega’s en medewerkers past bij de progressiegerichte benadering. Dat zei een directeur van een onderwijsinstelling een tijdje geleden tegen me. Hoe maak ik die inschatting?

Progressiegerichte benadering als fundament

De progressiegerichte benadering werd als fundament gezien onder alles wat er in de onderwijsinstelling gebeurde en besloten werd. Maar laatst kwam een teamleider met het idee om een kleurenanalyse te doen, waarbij ieder teamlid een bepaald kleurtype zou zijn. De directeur vroeg zich af of dit niet in strijd was met progressiegerichte uitgangspunten en principes. Hoe beoordeel je of andere aanpakken aansluiten bij de progressiegerichte benadering?

Andere methoden

Ik pretendeer niet om overzicht te hebben over alle psychologische methodes die er in omloop zijn in organisaties. Ook heb ik mezelf niet tot taak gesteld om een oordeel te hebben over al die verschillende methodes. De progressiegerichte benadering is daarnaast een benadering die steeds in ontwikkeling blijft, dus wat vandaag niet zozeer een plek heeft in de benadering kan dat in de toekomst wellicht wel krijgen. De basis voor die ontwikkeling is voortschrijdende wetenschappelijke inzichten, met name in de psychologie. Toch zijn er wel duidelijke criteria te geven voor wat wel en niet aansluit bij de progressiegerichte principes en uitgangspunten.

Niet aansluitend

Zonder uitputtend te willen zijn, zijn er vooralsnog vijf criteria op basis waarvan ik met vrij grote zekerheid stel dat er geen aansluiting is met de progressiegerichte benadering.

1. Persoonsgerichtheid: methoden die persoonlijke kenmerken (talenten, eigenschappen, intelligentie) en persoonsgerichte diagnoses centraal stellen ongeacht de context waarin die mensen functioneren, sluiten niet goed aan bij de progressiegerichte benadering. Dit zijn bijvoorbeeld methodes die mensen in typologieën indelen, methodes die mensen labelen zonder de context waarin mensen functioneren in ogenschouw te nemen. Zie ook de cultus van persoonlijkheidstests en mensen zijn niet zwart, wit…
2. Alleen positief: methoden die uitsluitend positief willen zijn, zich richten op droomtoestanden of ideale toekomsten, die geen aandacht willen besteden aan problemen of het verbeteren van zwaktes, passen ook niet goed bij de progressiegerichte benadering. Zie bijvoorbeeld hier: fantastische dromen, het risico van utopisch denken, toxische positiviteit
3. Druk als motivatiemiddel: methoden die uitgaan van de noodzaak om drukmiddelen in te zetten om mensen te motiveren sluiten ook niet goed aan bij de progressiegerichte benadering. Individuele prestatiebeloningssystemen zijn een voorbeeld van aanpakken die niet goed aansluiten bij de progressiegerichte benadering, beloningssystemen om gewenst gedrag bij kinderen te stimuleren en slecht gedrag te bestraffen vormen een tweede voorbeeld aanpakken die niet passen bij de progressiegerichte benadering. Stoplichten in de klas ophangen en bij drie keer rood straf geven is een ander voorbeeld van een aanpak die niet past bij de progressiegerichte benadering.
4. Alleen intrinsiek: methoden die gebaseerd zijn op het idee dat kinderen of volwassenen uitsluitend moeten kunnen doen wat ze zelf willen en die intrinsieke motivatie exclusief centraal stellen passen niet goed bij de progressiegerichte benadering. Lees ook over de mix van moeten en willen.
5. Geen wetenschappelijke basis: psychologische methoden waarvoor geen wetenschappelijke onderbouwing bestaat, sluiten niet goed aan bij de progressiegerichte benadering. Lees ook ‘geen wetenschappelijke basis, maar…’

Wel aansluitend

Drie criteria die je kunt hanteren om met enige zekerheid te kunnen concluderen dat een bepaalde methode wel goed aansluit bij de progressiegerichte benadering zijn deze:

1. Vakkennis: methoden die specifieke vakkennis bieden, die nodig is om betekenisvolle (moreel goede) progressie te boeken in de specifieke context sluiten aan bij de progressiegerichte benadering. Dus een methode die bijvoorbeeld medische of technische kennis ter beschikking stelt, welke in de context nodig is om moreel goede progressie te boeken, sluit aan bij de progressiegerichte principes en uitgangspunten.
2. Interesses en waarden: methoden die helpen om te reflecteren op moreel goede persoonlijke interesses en waarden en op hoe die zich ontwikkeld hebben en verder ontwikkelen, sluiten aan bij de progressiegerichte principes en uitgangspunten.
3. Wetenschappelijke consensus: methoden die een wetenschappelijk fundament hebben en waarover wetenschappelijke consensus bestaat ten aanzien van de werkzaamheid, sluiten aan bij de progressiegerichte principes en uitgangspunten, mits er met die methoden moreel goede progressie wordt beoogd.