Subtiele groeimindsetsuggestie. Hanneke is docent wiskunde. Ze merkt in haar klassen vrijwel elke dag dat leerlingen angstig zijn voor haar vak. Veel leerlingen hebben in de loop van hun leven de overtuiging ontwikkeld dat wiskunde iets is waar je al dan geen talent voor hebt.

 
Trainingen Progressiegericht Werken
 

Overtuigend

Hanneke vertelde dat ze een verwarrende ervaring had gehad. Tijdens een verjaardagsfeestje sprak ze met iemand die zei: ‘Oh ben jij wiskunde docent? Ik heb echt nooit talent gehad voor wiskunde, da’s echt niks voor mij! Ik ben lekker in de zorg gegaan, daar heb je geen wiskunde voor nodig.’ Hanneke had het niet kunnen laten om erop te reageren. Ze had enthousiast verteld over de groeimindset-overtuigingen over wiskunde en de statische mindset-overtuigingen over wiskunde en hoe deze overtuigingen samengaan met verschillende ervaringen en gedragingen en vervolgprestaties. Als je statische overtuigingen hebt over wiskunde zit je met angst in de wiskundelessen, blokkeer je, leer je minder goed, voel je je slechter en geef je eerder op. Met groeimindsetovertuigingen over wiskunde ervaar je moeilijkheden en fouten als signaal dat je nog wat meer hulp, feedback, effectievere inspanning en tijd nodig hebt om het te gaan begrijpen. Haar gesprekspartner was helemaal niet enthousiast geworden en had dit helemaal niet geïnterpreteerd als een positieve boodschap. In plaats daarvan was haar gesprekspartner verontwaardigd en geïrriteerd geraakt. ‘Wil jij dus eigenlijk zeggen dat ik er goed in had kunnen worden en dat mijn loopbaan en leven er heel anders uit had kunnen zien?’

Averechts

In plaats van dat deze gesprekspartner de groeimindsetboodschap had omarmd en haar overtuigingen had bijgesteld, was ze nog iets meer overtuigd geraakt van haar initiële ideeën; voor wiskunde heb je talent nodig, heb je dat niet dan kun je er niet goed in worden. Hannekes optimistische en enthousiaste verhaal had een averechts effect gehad. Ze realiseerde zich dat ze ook in de klas wel eens dergelijke reacties had gezien. Als zij iets vertelde over het hebben van een groeimindset over wiskunde haakten er wel vaker leerlingen af en sputterden er wel vaker leerlingen tegen.

Niet: wiskunde

David Yeager zegt hierover het volgende. Als iemand defensief is over een bepaald onderwerp, bijvoorbeeld over wiskunde, dan betekent dat die persoon sterke statische mindset-overtuigingen heeft over wiskunde. Diezelfde persoon kan best groeimindset-overtuigingen koesteren over andere onderwerpen, bijvoorbeeld over sport, talen, sociale vaardigheden of wat dan ook. Het rechtstreeks weerleggen van de statische mindset-overtuigingen over het specifieke onderwerp waarover de statische mindset-overtuigingen gaan, is dan vaak niet de aangewezen weg. In plaats daarvan werkt het beter om de groeimindset-boodschap dan op een iets abstracter niveau te formuleren.

 
Trainingen Progressiegericht Werken
 

Subtiele abstracte groeimindsetboodschap

Dus niet: ‘Met effectieve inspanning, hulp, tijd en feedback kan iedereen beter worden in wiskunde’, maar wel: ‘Met effectieve inspanning, hulp, tijd en feedback kunnen mensen beter worden in dingen die ze moeilijk vinden’. Nu is de groeimindset-boodschap iets abstracter en algemener geformuleerd en heeft die grotere kans om gehoord te worden door de persoon. Je hebt dan een grotere kans om het reactance effect te voorkomen, zo legt Yeager uit. Groeimindset-interventies kunnen een start zijn van een veelbelovender manier van leren.

Ondersteuning

Overigens is het hebben van een groeimindsetovertuiging niet voldoende om daadwerkelijk beter te worden in wiskunde. Je wordt pas beter in wiskunde in een context waarin beter worden in wiskunde daarnaast daadwerkelijk ondersteund wordt. Een docent die de moeite neemt om je te helpen, je op het juiste niveau uit te dagen, hoge verwachtingen van je heeft en dat laat merken door je gerichte feedback te geven. En als je dan tegen moeilijkheden aanloopt en spanning voelt, dan is de betekenis die je geeft aan die spanning ook een factor in hoe je leert en presteert. Zie je die spanning als een teken dat er iets mis gaat, dat je stress je gaat ondermijnen, dan wordt effectief leren en presteren moeilijk. Zie je die spanning als een teken dat je alert bent en klaar bent om de grote uitdaging aan te gaan, dan wordt effectief leren en presteren meer mogelijk.

 
Trainingen Progressiegericht Werken