Zelfondersteunende en zelfondermijnende stijlen
Zelfondersteunende en zelfondermijnende stijlen. Natuurlijk leef je altijd in een context, waarbij andere mensen en omstandigheden invloed hebben op je psychologische basisbehoeften vervulling of frustratie. Naast die invloed vanuit de context is er ook sprake van ‘zelf beïnvloeding’. Je kunt zelf je eigen psychologische basisbehoeften in meerdere of mindere mate vervullen. Behzadnia et al (2026) ontwikkelden een meetinstrument waarmee die vervulling van psychologische basisbehoeften door de persoon zelf kan worden gemeten. Daarnaast keken de onderzoekers naar de relatie tussen deze eigen psychologische basisbehoeften vervulling of frustratie en de algemene kwaliteit van motivatie van de persoon.
Vervulling van je eigen basisbehoeften
Mensen kunnen hun eigen psychologische basisbehoeften vervullen door zich bewust te zijn van activiteiten en mensen en contexten die hun basisbehoeften kunnen vervullen. Ze kunnen ook gerichte acties ondernemen om hun behoeftevervulling na te streven. Mensen die gericht zijn op de vervulling van hun eigen psychologische basisbehoeften proberen zelf keuzes te maken en beslissingen te nemen waar ze achter staan. Ze proberen dingen te doen waarmee ze uitdrukken wie zij werkelijk zijn en ze proberen dingen te doen die in lijn zijn met hun overtuigingen. Ze richten zich op het zo goed mogelijk doen van wat ze doen, nieuwe dingen leren, zichzelf uitdagen en moeilijkheden overwinnen. Ze investeren in hun relaties met anderen, brengen tijd door met mensen die hen accepteren en begrijpen.
Frustreren van je eigen basisbehoeften
Mensen kunnen echter ook hun eigen basisbehoeften niet vervullen of zelfs frustreren. Ze handelen dan zelfondermijnend. Ze zetten zichzelf onder druk, nemen geen tijd om hun interesses na te streven en negeren de mogelijkheid tot het maken van eigen keuzes die ze wel degelijk hebben in het leven. Ze denken veel na over hun eigen mislukkingen, ze proberen geen nieuwe dingen uit als ze zich onzeker voelen en ze gebruiken hun eigen vaardigheden niet effectief. Daarnaast weerhouden ze zichzelf ervan om contact te maken met anderen, nieuwe relaties te ontwikkelen en staan ze zichzelf niet toe om anderen te geven.
Zelfstijl en context
Uit het onderzoek van Behzadnia et al (2026) blijkt dat de zelfstijl inderdaad een bijdrage levert aan je behoeftegerelateerde ervaringen en kwaliteit van motivatie, bovenop de effecten van de context. Als je je richt op het vervullen van je eigen psychologische basisbehoeften is dit positief geassocieerd met behoeftebevrediging en met autonome motivatie. Een zelfondermijnende stijl gaat positief samen met behoeftefrustratie, wat vervolgens grotere gecontroleerde motivatie en amotivatie voorspelt. Je eigen stijl zou zelfs een grotere rol kunnen spelen in je ervaren vervulling van je psychologische basisbehoeften en vervolgens in je kwaliteit van motivatie. Een opvallend onderzoeksresultaat was dat een zelfondersteunende stijl positief samenhing met gecontroleerde motivatie. De zelfondersteunende stijl hing wel sterker samen met autonome motivatie (zowel direct als via behoeftebevrediging), terwijl de zelfondermijnende stijl een negatief direct en indirect effect liet zien op autonome motivatie en een positieve samenhang liet zien met amotivatie (zowel direct als via behoeftefrustratie).
Culturele invloed?
In het onderzoek waren Iraanse studenten en Amerikaanse studenten betrokken, omdat de onderzoekers expliciet culturele verschillen wilden kunnen meenemen en een meetinstrument wilden ontwikkelen dat universeel bruikbaar zou zijn. Ze namen daarbij het verschil in minder individualistisch en meer collectivistisch (Iran) en meer individualistisch (USA) als vertrekpunt. Ze concluderen dat dit vertrekpunt achteraf wellicht niet het juiste was. Cultuur modereerde de gevonden verbanden, zodanig dat bij Iraanse studenten het gebruik van een zelfondersteunende stijl sterker samenhing met behoeftebevrediging, terwijl bij Amerikaanse studenten contextuele ondersteuning een sterkere samenhang vertoonde. Hoe dit verklaard kan worden is niet duidelijk.
Waarschuwing
De onderzoekers waarschuwen dat een eenzijdige focus op wat mensen zelf kunnen doen het intrinsiek relationele karakter van basispsychologische behoeften kan verhullen. Daardoor kan er een onrealistische verantwoordelijkheid bij individuen om hun welzijn zelf te reguleren worden gelegd. Op de lange termijn kan dit paradoxaal genoeg leiden tot meer behoeftefrustratie en verminderd welzijn, zo leggen ze uit. Kinderen en adolescenten zijn afhankelijk van wat docenten, ouders en andere volwassenen in hun omgeving doen en hoe ze de psychologische basisbehoeften van hen al dan niet vervullen. Het zou verkeerd zijn om ze de verantwoordelijkheid voor hun psychologische basisbehoeftenvervulling helemaal zelf te geven. Beter is het om te focussen op hoe zelfondersteunende en zelfondermijnende stijlen zich ontwikkelen via voortdurende interactie met de sociale context.
