Zes progressiegerichte thema’s in 2025
Zes progressiegerichte thema’s in 2025, zes thema’s waarover ik schreef en podcasts maakte. Humor, lachen en positieve emoties vormden 1 thema dit jaar en die invalshoek was met alle negatieve informatie die voortdurend op ons afkomt voor mijzelf erg welkom. Overtuigingen ontwikkelen en funderen op psychologische wetenschap was een tweede thema, en wat op je basis van die overtuigingen doet en zegt in progressiegerichte gesprekken was thema drie. Thema vier betrof een communicatiemiddel: podcasts. Ik maakte er ongeveer 10 dit jaar over diverse progressiegerichte onderwerpen. Een fascinerend thema, nummer 5, was hoe onze ervaringen tot stand komen, oftewel ons bewustzijn en onze emoties en hoe we deze kennis kunnen benutten om betekenisvolle progressie te boeken. Het laatste thema ging over hoe nieuwkomers een plek kunnen opbouwen in onze samenleving, want zo boeken we als gehele samenleving progressie in plaats van dat we samen afglijden en uithollen wat er aan goeds is en kan zijn.
Humor en lachen
Het jaar 2025 startte voor mij met een verkenning van het onderwerp ‘humor’ en de (ontwikkeling) van (glim-)lachen. Bij baby’s zijn verschillende soorten glimlachen al vroeg aanwezig en die groeien mee met sociale interacties, waarbij ze positieve betrokkenheid en emotie uitdrukken en universeel worden herkend als teken van blijdschap; glimlachen draagt bij aan verbondenheid en positieve beleving. Bij geforceerd lachen – lachen dat niet spontaan ontstaat – variëren de effecten op het welbevinden: sommige vormen, zoals lachen om intimiteit te bevorderen of de sfeer te verbeteren, kunnen positief samenhangen met welbevinden, terwijl vormen die draaien om controle of onderdrukking van echte emoties juist negatief kunnen uitpakken. Humor zelf vraagt om complexe cognitieve processen in het brein, waarin verwachtingen worden gebouwd, herwaardeerd en begrepen; deze processen, versterkt door positieve stemming, kunnen leiden tot glimlachen of lachen, wat sociale banden versterkt en stress vermindert. Positieve emoties zijn prettig en nuttig. In december 2025 sloot ik opnieuw met het onderwerp ‘humor’ het jaar af. Veel humor van een leidinggevende pakt niet per se positief uit voor medewerkers: hoewel de veronderstelling is dat humor stress vermindert en een goede werksfeer bevordert, blijkt dat frequent gebruik van humor ertoe kan leiden dat medewerkers positieve emoties moeten faken en negatieve gevoelens moeten onderdrukken om sociaal gepast te reageren op grappen, ongeacht hoe grappig die grappen daadwerkelijk zijn.
Overtuigingen
Veel van de artikelen dit jaar scharkeer ik onder het kopje ‘overtuigingen’. Door me te verdiepen in psychologische onderzoeken voed en ontwikkel ik mijn eigen overtuigingen voortdurend. Zo schreef ik over progressie als sleutel tot welbevinden, het risico van utopisch denken, de groot probleem paradox, het Batman-effect, flow en progressie en de mislukkingskloof; thema’s en inzichten die voor iedereen die bewust wil leven relevant kunnen zijn. Natuurlijk bleef ik de onderzoeken binnen de zelfdeterminatietheorie volgen en erover schrijven, bijvoorbeeld in dit artikel over het welbevinden van schoolleiders, hoe zichtbare beloning en intrinsieke motivatie met elkaar samenhangen, de universaliteit van psychologische basisbehoeften, het creeren van eigenaarschap, zelfleiderschap bevorderen en behoeftenondersteunende job crafting. Ook mindsetonderzoeken blijven volop in ontwikkeling, zoals ik hier beschrijf in een artikel over wiskunde en meisjes, en hier over brugklassers en statische mindset, en hier over ‘beter dan ik eerst was’.
Progressiegerichte technieken
Overtuigingen zijn de basis waarvan je doet wat je doet en zegt wat je zegt. Via wat je doet en zegt in gesprekken geef je uiting aan je overtuigingen. In 2025 schreef ik daarom meerdere artikelen over progressiegerichte gesprekstechnieken en progressiegerichte oefeningen. In meerdere trainingsgroepen sprong er voor de deelnemers uit dat ze vaker wilden gaan vragen naar en focussen op eerdere successen. Progressiegerichte samenwerkingsinterviews zijn een bijzonder prettige en effectieve manier om te investeren in goede samenwerking en via progressiegerichte intervisie kunnen mensen op een prettige manier van elkaar leren. Ook kun je anderen betrekken bij je leerproces via de vraag: Hoe lossen jullie dit op? In progressiegerichte gesprekken is wat je wel zegt net zo belangrijk als wat je achterwege laat. Artikelen die daarover gaan zijn bijvoorbeeld de progressiegerichte plank misslaan en zeg het maar liever niet rechtstreeks en de vraag waarom doe jij het niet? In 2025 schreef ik een volledig geüpdatete versie van een pocketboekje dat ik eerder uitbracht, getiteld 100 sleutels tot progressie.
Progressiegerichte podcasts
Ik probeer variatie aan te brengen in de manier van communiceren over de progressiegerichte benadering. Een communicatiemiddel dat ik sinds 2020 benut is het maken van podcasts. Dit jaar gingen de podcasts over progressiegerichte vraagtechnieken, progressiegericht nee zeggen, negatieve feedback, de effectiviteit van implementatieintenties, de logische consequentie-aanpak bij herhaald ongewenst gedrag, enkele gedachten over negativiteit, de training progressiegericht leidinggeven, progressiegerichte teamtoepassingen, prestatiebeloning, de training progressiegericht coachen & adviseren.
Bewustzijn, emoties en progressie
Een onderwerp waarover ik nog lang niet ben uitgeleerd is de werking van bewustzijn in ons brein, onze ervaringen van hoe het is om ‘ons’ te zijn en daaraan gerelateerd onze ervaring van emoties. In 2017 schreef ik voor het eerst over de theorie van geconstrueerde emoties, waarvan Lisa Feldman-Barrett de grondlegster is. In 2021 kwamen daar de eerste artikelen bij over bewustzijn, op basis van wat ik leerde van Anil Seth. Vanuit verschillende wetenschappelijke invalshoeken tekent zich een fascinerend plaatje af van hoe wij mensen onze ervaringen construeren. Het boek van Andy Clark, the experience machine, is het meest toegankelijke boek dat ik over dit onderwerp las. Artikelen in 2025 over dit thema waren onderweg naar goede kennis over emoties, voorbij emoties naar fijnmazige ervaringen, hoe kennis van emoties de regulatie ondersteunt,de plek emoties in het CPW progressiemodel, hoe baby’s emoties ontwikkelen, ons voorspellende brein, AI en bewustzijn. Door meer te begrijpen over hoe mensen hun eigen werkelijkheid construeren word ik tegelijkertijd milder en ambitieuzer. Milder voor de neiging van mensen om hun werkelijkheid zo te construeren dat ze stagneren. Ambitieuzer omdat ieder mens, dus ik ook, de verantwoordelijkheid kan nemen om te kiezen voor het construeren van ervaringen die tot progressie leiden.
Taal en nieuwkomers
Een heel waardevol project dat we dit jaar deden en waar we in 2026 mee verder gaan is dat we het UAF ondersteunen bij het progressiegericht begeleiden van vluchtelingen in hun zoektocht naar een leven in Nederland. Sinds een paar jaar geef ik daarnaast 1 avond in de week Nederlandse les aan hoogopgeleide vluchtelingen die hun plek in de Nederlandse samenleving aan het opbouwen zijn. Via het project bij het UAF en in de online NT2-lessen komt mijn wens om een positieve bijdrage te leveren in een gepolariseerde samenleving bij elkaar. Artikelen die ik over dit thema in 2025 schreef gingen over positieve emoties en tweedetaalverwerving, groeimindset helpt nieuwkomers de taal te leren, de identiteitsreframe interventie, motivatie en tweedetaalverwerving en van goede intenties naar goede acties.
