Gedachten over de toekomst kunnen worden ingedeeld in vier categorieën. Schacter et al (2018) onderscheiden simulatie, predictie, intentie en planning. Naast deze vier vormen van denken over de toekomst maken ze onderscheid tussen twee soorten inhoudelijke focus, episodisch en semantisch. Episodische gedachten over de toekomst hebben betrekking op specifieke autobiografische gebeurtenissen die wellicht zullen plaatsvinden in de toekomst. Semantische gedachten over de toekomst hebben betrekking op hoe de wereld er in algemene en abstracte termen uit zal zien in de toekomst.

Bereikte toekomstige progressie is de focus van de toekomstprojectievraag. Het doel van die vraag is om de gewenste toekomst in positieve, concrete procestermen te beschrijven. Liefst in termen van je eigen positieve concrete gedrag in die gewenste toekomst.

Een positieve toekomstinschatting is de overtuiging dat een gewenste gebeurtenis zal gaan plaatsvinden of een ongewenste gebeurtenis niet zal gaan plaatsvinden. In tegenstelling tot dagdromen over een fantastische toekomst en fantasieën over ideale situaties leiden positieve toekomstinschattingen tot actie en progressie.

We kunnen onszelf helpen om ons belangrijke dingen in de toekomst te herinneren. Een soort geheugen voor de toekomst. We kunnen bijvoorbeeld ’s ochtends tegen onszelf zeggen:”Als ik langs de supermarkt naar huis rij, wil ik nog melk kopen vanmiddag” en als we ’s middags onderweg naar huis de supermarkt zien staan (cue) schiet ons de melk weer te binnen en stappen we binnen bij de supermarkt. Dit is een hele efficiënte manier waarop we ons dingen kunnen herinneren, een manier die ons weinig geheugencapaciteit kost (in tegenstelling tot het voortdurend in jezelf herhalen: melk kopen, niet vergeten melk te kopen).
Dit geheugen voor toekomstige gewenste acties kunnen we benutten om onze doelen te bereiken. Bijvoorbeeld: een projectgroeplid zag enorm op tegen een projectgroepvergadering. Er was geen klick tussen hem en een ander groepslid en er was voortdurend wrijving. Hij had morgen weer een vergadering en liep met allerlei negatieve gedachten over zichzelf, de anderen en de vergadering. Hij stopte zijn negatieve gedachten en stelde zichzelf de volgende vraag:
”Stel dat de vergadering achter de rug is, hoe wil ik er dan op terug kunnen kijken?”
Hij dwong zichzelf om zijn antwoord in termen van positieve concrete resultaten en zijn eigen positieve gedrag te formuleren. Het positieve concrete resultaat was dat hij dan samen met de andere projectgroepleden een helder beeld had van wat ze wilden bereiken samen en wie wat ging bijdragen om dat te bereiken. Zijn eigen positieve gedrag was dat hij erkenning zou geven aan de klachten van anderen en tegelijk vast zou houden aan het positieve doel dat hij wilde bereiken met de projectgroep.
Het beantwoorden van de vraag hielp hem om zijn gewenste situatie te formuleren en om zich die gewenste situatie te herinneren en erop te blijven koersen toen hij in de vergadering allerlei negativiteit op zich af kreeg.

Zelfleiderschap bevorderen. In deze meta-analyse focussen de onderzoekers op zelfleiderschap op het werk. Zelfleiderschap is het proces waarbij iemand zelf invloed uitoefent op zijn gedachten, gevoelens en gedrag op het werk. De persoon leidt zichzelf en motiveert zichzelf, in plaats van dat die afhankelijk is van een leider. Het is dus een interne bron, je stuurt jezelf aan om iets te bereiken. Er zijn drie zelfleiderschapsstrategieën die je kunt inzetten om die zelfsturing en zelfmotivatie te bereiken.

Zes progressiegerichte overtuigingen. De overtuigingen die je hebt over progressie kleuren de werkelijkheid zoals je die waarneemt en beinvloeden je acties, waarmee je deels zorgt voor een self fulfilling prophecy. De progressie-overtuigingen spelen ook een rol in je gespreksvoering. Ze sturen de manier waarop je reageert op je gesprekspartner, waarmee je een aandeel hebt in de interactie en dus invloed hebt op hoe jullie gesprek verloopt. Zes progressiegerichte overtuigingen gaan over de aanwezigheid van progressie, progressie en motivatie, progressie en mindset, de snelheid van progressie, de inhoud van progressie en de aanpak van progressie.

Het risico van utopisch denken. Veel adviseurs en coaches laten teams of individuele cliënten dromen over de toekomst. Ze vragen dan bijvoorbeeld om je voor te stellen dat je een toverstafje hebt en dat alle problemen zijn opgelost. Is dat een effectieve manier om teams en individuen te helpen? Het dromen over een utopische toekomst kan prettig aanvoelen, maar onbedoeld inertie opwekken. Dromen over een geweldige toekomst waarin huidige problemen zijn opgelost gaat vaak samen met een afname van negatieve gevoelens. Je voelt je dan beter in het hier en nu. Maar tegelijkertijd laten diverse onderzoeken (hier en hier) zien dat je actiebereidheid en je intentie om acties te gaan ondernemen om de problemen op te lossen afnemen. Het voelt alsof die mooie toekomst er al is, je bent er al. En als je er al bent, dan hoef je niets meer te doen.

Artikelen over welbevinden in 2024. Dit jaar heb ik 93 artikelen geschreven op deze site. Die gingen om thema’s zoals welbevinden, motivatie, leiderschap, groeimindset, ouderschap, de samenleving en gesprekstechnieken. In deze post een overzicht van de artikelen over welbevinden.

Wanneer schakel je door? Progressiegerichte coaches sluiten steeds aan op het perspectief van hun cliënt voordat ze doorschakelen met het stellen van een progressiegerichte vraag. Over progressiegericht erkennen en aansluiten kun je hier meer lezen. Hoe kun je bepalen of die doorschakeling met een volgende vraag op het juiste moment komt?

Naast de vraag ‘wat heb jij nodig?’ stellen deelnemers tijdens de deliberate practice oefeningen in onze trainingen ook vaak de vraag ‘wat doet dat met jou?’ Hier kun je overwegingen lezen bij de ‘wat heb je nodig-vraag’. In dit stukje neem ik de ‘wat doet dat met jou-vraag’ onder de loep. 

Klik hier om meer te lezen