Aansluiten en erkennen

Aansluiten en erkennen zijn twee belangrijke progressiegerichte interventies. Ze liggen in elkaars verlengde, maar zijn niet precies hetzelfde. Met aansluiten laat je merken dat je het perspectief van je gesprekspartner hebt gehoord, dat je er goed naar hebt geluisterd. Met erkennen laat je merken dit perspectief valide en logisch is, gegeven hoe de ander de situatie ervaart.

Coachende rol

Een leidinggevende wil dat een senior verpleegkundige een coachende rol op zich gaat nemen in het team. Senior verpleegkundigen moeten niet alleen zorgen voor goede samenwerking op teamniveau, maar ook voor het bereiken van een gezamenlijke hoge kwaliteit van zorg. De senior verpleegkundige, Joren, laat deze rol echter liggen. Hij is zelf het meest negatief en klaagt over de negativiteit van zijn teamleden. De leidinggevende gaat een stuurgesprek met Joren aan.

Progressieverwachting & rationale

De leidinggevende wil dat Joren zijn coachende rol in het team gaat oppakken, zodat de samenwerking in het team en de kwaliteit van zorg verbeteren. Dat is zijn progressieverwachting (positieve concrete gedrag en resultaten die Joren moet gaan bereiken) en de rationale (wat het oplevert voor het grotere geheel). Joren werpt tegen: ‘Coachen is mooi gezegd, maar de verpleegkundigen gaan gewoon allemaal hun eigen gang, klagen wat af en luisteren niet naar mijn aanwijzingen, we zijn overbelast en onderbemensd en risico van uitval dreigt elke dag! Ik zie niet hoe, vertel mij maar eens hoe ik dan moet coachen!’

Aansluiten

Aansluiten bij dit perspectief betekent dat de leidinggevende laat merken, en in woorden uitdrukt, dat hij Jorens perspectief heeft gehoord en begrepen. De leidinggevende zegt dan bijvoorbeeld: ‘Ah, je vraagt je af hoe je zou moeten coachen terwijl de verpleegkundigen hun eigen gang gaan, ze niet naar je aanwijzingen luisteren, en er sprake is van overbelasting en dreigende uitval…’. Met deze progressiegerichte samenvatting laat de leidinggevende merken dat hij het perspectief van Joren niet van tafel veegt, er niet door geirriteerd raakt of het ermee oneens is, maar dat hij zijn perspectief begrijpt. Door de letterlijke woorden van Joren te bewaren in zijn samenvatting krijgt Joren de neiging om ‘precies!’ te zeggen. Nu zitten Joren en zijn leidinggevende op het microniveau van de interactie op dezelfde lijn.

Erkennen

De leidinggevende erkent vervolgens dit perspectief van Joren door te zeggen: ‘Ik kan me voorstellen dat je het onder onder deze omstandigheden lastig vindt om je coachende rol op te pakken, en het is begrijpelijk dat je nog niet ziet hoe je dan kunt gaan doen.’ Met deze erkenning valideert de leidinggevende het perspectief van Joren als een begrijpelijk en logisch perspectief, vanuit hoe Joren de situatie ervaart. Het is alsof de leidinggevende even door met het brein van Joren naar de situatie kijkt; als hij Jorens brein zou hebben zou hij de situatie ervaren zoals Joren die ervaart, dan had hij immers zijn brein. Dit is trouwens niet hetzelfde als het ergens mee eens zijn. Je kunt het perspectief van de ander erkennen zonder dat je daarmee zegt dat je hetzelfde vindt. In een stuurgesprek zou de leidinggevende nu doorschakelen met zijn stuurvraag.

Aansluiten en erkennen

Aansluiten kun je progressiegericht doen door de woorden van de ander te benutten in een samenvatting, of door kortere reacties zoals ‘ah, dat is de situatie’, of ‘ik begrijp het’. Erkennen ligt in het verlengde van aansluiten en geeft validatie aan het perspectief; als je de ander was zou je de situatie ervaren zoals hij die ervaart, zijn perspectief is logisch gegeven hoe hij de situatie ervaart.

Aansluiten, niet invullen

Aansluiten is trouwens niet hetzelfde als invullen. Bij aansluiten herhaal je het perspectief van de ander zoals die dat in het hier-en-nu onder woorden brengt, bij invullen geef jij woorden aan hoe je denkt dat de ander de situatie ervaart. Invullen is risicovol. Niet alleen omdat je de plank kunt misslaan, maar ook omdat je met je invulling precies kunt opwekken wat je juist vreest. ‘Je zult het er wel niet mee eens zijn, maar….’, is een voorbeeld van het opwekken van de weerstand die je vreest.

Soepel gesprek

Aansluiten en erkennen levert beide gesprekspartners iets op. Het gesprek verloopt er soepeler door, waardoor de kans op progressie toeneemt. Gesprekken duren korter en je komt sneller vooruit als je zorgvuldig aansluit bij het perspectief van de ander. Zo ontstaat gesprekssamenwerking. Of dat nu gaat om stuurgesprekken, coachingsgesprekken, als je iemand wilt overtuigen of als je een meningsverschil met iemand hebt. Begin met het aansluiten en erkennen van het perspectief van de ander, pas dan zal die ander zich willen openen voor jouw perspectief. En dat is belangrijk als je graag nog verder wilt met de ander. Wil je dat niet, dan is aansluiten en erkennen niet schadelijk, maar ook niet nodig.