Er is een nieuwe studie die de theorie van geconstrueerde emoties ondersteunt. Lisa Feldman-Barett beschreef in haar boek How emotions are made de theorie van de geconstrueerde emoties. Haar theorie zegt onder andere het volgende.

In progressiegerichte coachingsgesprekken zijn de emoties van de cliënt belangrijk, maar niet in de zin dat de coach actief en vanuit zichzelf focust op of vraagt naar de emoties van de cliënt. In plaats daarvan focust de coach de aandacht op de gewenste progressie voor de cliënt. Die gewenste progressie bestaat vaak uit betere situaties, betere gedragingen, betere gevoelens en betere gedachten.Klik hier om meer te lezen

De theorie die Feldman Barrett uiteen zet in haar boek is de theorie van geconstrueerde emoties. Die theorie draait om een aantal concepten. Het voert te ver om die allemaal te beschrijven (als je interesse hebt in emoties van jezelf en anderen raad ik dit boek van harte aan), maar een paar concepten zal ik kort behandelen.

Klik hier om meer te lezen

Emoties en voorspellingsprecisie. Iedereen heeft de ervaring van emoties. Je voelt je angstig, blij of depressief, en er gaat geen moment voorbij dat er geen sprake is van emoties. Hoe onze emoties werken en wat de functie ervan is, is een vraag waarop tegenwoordig heel andere antwoorden worden gegeven dan tientallen jaren geleden. Op deze site schreef ik al over de theorie van geconstrueerde emoties, over controverses in emotie-onderzoek, over de plek van emoties in ons CPW-progressiemodel, over hoe kennis van emoties samenhangt met emotieregulatie en over de vier componenten van ons voorspellende brein.

De plek van emoties in het CPW-progressiemodel: welke plek kennen we in ons progressiemodel toe aan emoties? We zijn nooit geporteerd geweest van een door de coach/professional aan te brengen focus op emoties van cliënten/gesprekspartners. Dat wil echter niet zeggen dat emoties onbelangrijk zouden zijn of dat de progressiegerichte benadering uitsluitend ‘rationeel’, ‘cognitief’ of ‘zakelijk’ zou zijn. Onze inzichten over emoties en de plek van emoties in de progressiegerichte benadering is nog steeds ‘work in progress’, mede omdat de wetenschap van emoties zelf nog volop in beweging is. In deze bijdrage een paar reflecties op de plek van emoties in het CPW-progressiemodel.

Onderweg naar goede kennis over emoties. In de NRC schreef Kret op 13 maart 2025 een column waarin ze stelt dat haar poging om twee populaire theorieën over emoties met elkaar te verenigen leidt tot emotionele reacties. Kret stelt dat Feldman-Barrett (de grondlegster van een van de twee populaire emotie theorieën) haar onhoffelijk bejegent, haar in een kamp probeert te duwen en haar probeert af te schilderen als iemand die haar theorie niet begrijpt. Kret ervaart dit als polariserend. Als belangstellende leek probeer ik de discussie te begrijpen.

Hoe baby’s emoties ontwikkelen. Baby’s worden geboren met de capaciteit tot het ervaren van affect en arousal: ze kunnen zich positief of negatief voelen en opgewonden of kalm. Baby’s worden ook geboren met de capaciteit van statistisch leren, dat wil zeggen dat ze patronen kunnen leren ontdekken. Ze koppelen geuren, aanrakingen, smaken en andere sensaties die regelmatig samengaan aan elkaar tot een samenhangend patroon.

Constructieve emoties construeren is een belangrijk onderdeel in progressiegerichte gespreksvoering. Maar we praten niet over emoties op een essentialistische manier, waarin ervan uit wordt gegaan dat emoties ergens in je lichaam en brein gelokaliseerd kunnen worden, een bijpassende vingerafdruk hebben en een op een te zien zijn in bijpassende gezichtsuitdrukkingen. Hoe wel?

Morele motivatie. Als je ziet dat een grote man een klein kind schopt, voel je waarschijnlijk direct: ‘Dit is fout.’ Je hoeft er niet over na te denken, je morele oordeel is er direct. Psychologen hebben verschillende theorieën over de oorsprong van die morele oordelen. Theriault (2023) beschrijft in dit hoofdstuk hoe ons voorspellende brein en de theorie van geconstrueerde emoties een biologische en sociale verklaring bieden voor onze morele motivatie en normatieve oordelen.

De emotionele gezichtsuitdrukkingen van mijn kleinkind. Anderhalf jaar geleden is mijn kleinkind geboren en sinds die tijd heb ik zijn ontwikkeling van dichtbij kunnen meebeleven. Een van de aspecten die me fascineren is de ontwikkeling van zijn (emotionele) gezichtsuitdrukkingen. Van ongecontroleerde grimassen in de eerste weken nadat hij geboren was, tot het vertrekken van zijn gezichtje als hij iets nieuws proeft dat zuur of bitter is, tot het bewust reageren op gezichtsuitdrukkingen van de mensen om hem heen en het zelf communiceren via gezichtsuitdrukkingen. Ik koppel mijn observaties aan twee invloedrijke emotietheorieën, de basic emotion theory (BET) en de theory of constructed emotion (TCE). Zie ook dit artikel over ‘onderweg naar goede kennis over emoties’. Nu is er een interessant artikel verschenen over emoties en gezichtsuitdrukkingen, wat resoneert met mijn observaties.