Stok achter de deur

Stok achter de deur, daarmee wordt vaak gedoeld op een motivatieprikkel om iets te gaan doen. Je hebt bijvoorbeeld aan je vriend beloofd om op dinsdagavond te gaan hardlopen en die afspraak werkt voor je als een stok achter de deur om daadwerkelijk te gaan terwijl je misschien liever op de bank was blijven zitten.

Dreigement

De oorsprong van de uitdrukking ‘stok achter de deur’ is een letterlijke stok die achter een deur klaarstond om een lijfstraf te geven wanneer iemand ongehoorzaam was. De stok werd ingezet als dreigement, er werd een straf in het vooruitzicht gesteld. Ik hoor mensen de uitdrukking regelmatig gebruiken en mijn interpretatie ervan is er een van gecontroleerde motivatie. Ik ervaar het dan ook als een onprettige uitdrukking. De betekenis die iemand anders eraan geeft kan uiteraard heel anders zijn dan die van mij.

Gecontroleerde motivatie: externe druk

Je zou de uitdrukking kunnen leggen naast de kwaliteiten van motivatie vanuit de zelfdeterminatietheorie. Als we beginnen met de vorm van extrinsieke motivatie die voortkomt vanuit externe druk, dan is de ‘stok achter de deur’ de druk die iemand anders je oplegt. Je vriend wordt bijvoorbeeld kwaad op je als je niet komt hardlopen op dinsdagavond. Je sleept jezelf nu van de bank om te gaan hardlopen met tegenzin. De stok achter de deur die je vriend voor je vertegenwoordigt ervaar je als druk. Je doet je hardlooprondje met tegenzin, dus is het extra zwaar voor je. Je bent blij als het weer achter de rug is en je ziet nu alweer op tegen volgende week dinsdag. De relatie met je vriend wordt er slechter van, of hij zich dat nu realiseert of niet. Jouw perspectief is namelijk dat je alleen gaat hardlopen omdat je de boosheid van je vriend wilt vermijden.

Gecontroleerde motivatie: interne druk

Dan de vorm van motivatie die voortkomt vanuit interne druk. De stok achter de deur is nu de druk die je jezelf oplegt, en je eigenwaarde staat erbij op het spel. Als je niet gaat hardlopen op dinsdagavond vind je jezelf een waardeloos persoon en een slechte, onbetrouwbare vriend. Ook bij deze kwaliteit van motivatie ervaar je de afspraak om op dinsdagavond met je vriend te gaan hardlopen als negatieve druk. Je hebt er geen zin in, je sleept jezelf ook nu van de bank en ook nu is de ervaring van hardlopen naar alle waarschijnlijkheid geen positieve voor je. Je telt de kilometers af tot je van jezelf mag stoppen en ploft daarna op de bank. Je bent ook nu blij als het weer achter de rug is en je ziet ook nu alweer op tegen volgende week dinsdag.

Autonome motivatie: geïnternaliseerd

De vorm van motivatie die voortkomt van uit een ervaren waarde van hardlopen met je vriend is geïnternaliseerde extrinsieke motivatie. De stok achter de deur is nu voor jou het belang van je gezondheid en het investeren in je vriendschap. Als je niet gaat hardlopen op dinsdagavond vind je dat jammer, een gemiste kans zowel voor je gezondheid als voor je relatie met je vriend. De afspraak met je vriend op dinsdagavond ervaar je als een effectieve manier om te doen wat je belangrijk en waardevol vindt. Je weet dat blijven zitten op de bank altijd aantrekkelijker voelt dan actief worden, en je weet ook dat actief worden beter voor je is. Daarom heb je voor jezelf een structuur bedacht (dinsdagavond, afspraak met vriend) zodat het makkelijker voor je is om te doen wat je belangrijk vindt. Je staat er nu helemaal achter dat je voor jezelf deze ‘stok achter de deur’ hebt georganiseerd. Het is misschien nog steeds lastig voor je om van de bank af te komen, maar omdat je er helemaal achter staat om het toch te doen ervaar je je hardloopavondjes met je vriend als iets positiefs.

Autonome motivatie: intrinsiek

De vorm van motivatie die voortkomt vanuit interesse en plezier in hardlopen met je vriend is intrinsieke motivatie. De stok achter de deur is nu uitsluitend het hebben van een structuur; de afspraak met je vriend op dinsdag. Je vindt hardlopen heel leuk en interessant, dus je hebt geen stok achter de deur nodig om het te willen doen. Maar het hebben van de vaste afspraak met je vriend helpt je wel om er tijd voor vrij te maken en daadwerkelijk te doen wat je leuk vindt. Je ervaart je hardloopavondjes met je vriend als energiegevend en positief en je hebt zin in je dinsdagavonden.

Stok achter de deur

Gebruik jij de uitdrukking ‘stok achter de deur’ wel eens voor een voornemen, terwijl je tegelijkertijd ervaart dat je autonoom gemotiveerd bent voor de betreffende activiteit? Of is voor jou de uitdrukking ‘stok achter de deur’, net als voor mij, een signaal dat je druk ervaart om je voornemen om te zetten in daadwerkelijke actie?