De theorie van het voorspellend brein als verklarend fundament van de progressiegerichte benadering. In dit artikel belichtte ik al eens hoe ik aankijk tegen de plek van emoties, en al onze mentale ervaringen, binnen ons CPW-progressiemodel. Predictive Processing, de theorie van ons voorspellende brein, is waarschijnlijk de meest invloedrijke overkoepelende verenigende theorie aan het worden binnen de cognitieve neurowetenschap en de cognitieve psychologie. Het is een verenigende theorie omdat de theorie fundamentele verklaringen biedt voor onze ervaringen in onze werkelijkheid. Voor een samenvatting van de vier componenten van ons voorspellende brein verwijs ik naar dit artikel.

Geef ze niet de ‘nee-‘optie als die er niet is. In progressiegerichte gesprekken is dat wat je wel zegt net zo belangrijk als wat je niet zegt. Een voorbeeld daarvan is het woordje ‘of’, oftewel het ruimte bieden voor de ‘nee-optie’.

Sturen: de blinde vlek. Mijn vermoeden dat sturen (of een gebrek daaraan) een blinde vlek is in onze samenleving, is de afgelopen decennia gegroeid. Dat vermoeden wordt gevoed door de misverstanden die ik in de praktijk regelmatig tegenkom. Leidinggevenden die een verkeerd begrip hebben van wat motivatie inhoudt, die autonomie definiëren als ‘onafhankelijkheid’, die gefrustreerd zijn als doelen wel worden geformuleerd maar niet worden gerealiseerd en dan gaan proberen te achterhalen waarom medewerkers het niet doen of wat ze nodig hebben, leidinggevenden die bewust of onbewust geloven dat medewerkers soms een schop onder hun kont nodig hebben om in beweging te komen, om er maar een paar te noemen. Niet in volgorde van belangrijkheid of frequentie zijn dit enkele van de misverstanden die ik tegenkom:

Categoriseren zit ingebakken in het brein, zo suggereren Lisa Feldman Barrett en Earl Miller in dit nieuw verschenen artikel. In dit artikel onderbouwen de onderzoekers het idee dat het doel van predictive processing allostase is en dat categoriseren een centraal mechanisme hiertoe is.

Jezelf bewijzend: nieuw boek van Jakob Hohwy, dat is getiteld The self-evidencing agent: mind, existence and predictive processing. Hohwy is de directeur van het Monash Centre for Consciousness & Contemplative Studies.

De rationale voor werken op kantoor. Veel leidinggevenden brengen in onze trainingen als stuurcasus in dat medewerkers te weinig op kantoor aanwezig zijn. Er is dan bijvoorbeeld een regel dat iedere medewerker een minimumaantal dagen per week op kantoor moet werken, maar meerdere medewerkers houden zich daar niet aan.

Zelfondersteunende en zelfondermijnende stijlen. Natuurlijk leef je altijd in een context, waarbij andere mensen en omstandigheden invloed hebben op je psychologische basisbehoeften vervulling of frustratie. Naast die invloed vanuit de context is er ook sprake van ‘zelf beïnvloeding’. Je kunt zelf je eigen psychologische basisbehoeften in meerdere of mindere mate vervullen. Behzadnia et al (2026) ontwikkelden een meetinstrument waarmee die vervulling van psychologische basisbehoeften door de persoon zelf kan worden gemeten. Daarnaast keken de onderzoekers naar de relatie tussen deze eigen psychologische basisbehoeften vervulling of frustratie en de algemene kwaliteit van motivatie van de persoon.

Het belang van actief leren in het tijdperk van grote taalmodellen. Di Paolo et al (2024) brengen in dit artikel de werking van ons voorspellende brein, grote taalmodellen (LLM’s) en Montessori onderwijs bij elkaar, om zo het belang van actief leren in het tijdperk van LLM’s te onderbouwen.

Nieuw boek: de dynamische mens, geschreven door mijn collega Coert Visser. Het boek is een voorstel voor een nieuwe psychologie. Een psychologie die het denken in psychologische essenties verlaat en gaat denken vanuit ‘enablement’. Het boek is een uitnodiging om het denken in termen van stabiele eigenschappen los te laten en in plaats daarvan te gaan denken in termen van een samenhangend alternatief.

Autisme en het voorspellend brein. Op deze site heb ik al vaak geschreven over de theorie van ons voorspellend brein. Een theorie die ik meer en meer ervaar als het fundament voor onze psychologische en fysieke ervaringen. Ik heb zeker niet de perceptie dat ik de theorie volledig doorgrond en ben er nog volop kennis over aan het vergaren. Een van de intrigerende aspecten van de theorie gaat over de mogelijke relatie tussen symptomen van autisme en de werking van het voorspellende brein.