Aansluiten en erkennen zijn twee belangrijke progressiegerichte interventies. Ze liggen in elkaars verlengde, maar zijn niet precies hetzelfde. Met aansluiten laat je merken dat je het perspectief van je gesprekspartner hebt gehoord, dat je er goed naar hebt geluisterd. Met erkennen laat je merken dit perspectief valide en logisch is, gegeven hoe de ander de situatie ervaart.

Je brein is er om te overleven. Theriault et al (2025) pleiten er in dit artikel voor om meer te gaan denken vanuit het volgende inzicht: de functie van ons brein is om ons te doen overleven. Die kijk op ons brein heeft implicaties voor (psychologisch) onderzoek en (psychologische) interventies.

Elke avond de troep van de kinderen opruimen…Een deelnemer aan de training progressiegericht leidinggeven had als een van zijn leerdoelen dat de opvoeding van zijn kinderen beter zou gaan verlopen. Hij vond het soms zwaar, twee kinderen van 3 en 5. Tijdens de trainingssessies deed hij veel ideeën op die hij direct thuis ging uitproberen. Hij kwam bijvoorbeeld met een oplossing om niet meer elke avond de etenstroep van de kinderen te hoeven opruimen.

Checklist complimenteren. Vorige week verzorgden we een training progressiegerichte intervisie voor trajectbegeleiders bij het UAF. Deze professionals hebben een enorme drive om hoogopgeleide nieuwkomers te ondersteunen bij het vinden van hun studieloopbaanweg in Nederland. Ze hebben daarbij veel oog voor de persoon en waarderen hun cliënten. Ze vinden het belangrijk om die waardering, bijvoorbeeld in de vorm van complimenten, zo te formuleren dat het ondersteunend is aan de progressie die de persoon wil en moet bereiken. In de onderstaande checklist staan do’s en don’ts bij complimenteren, aan de hand waarvan de deelnemers reflecteerden. Ze deden al heel veel dingen die goed werken bij complimenteren en kwamen ook op een paar ideëen wat ze nog en minder konden gaan doen in hun gesprekken. Hier is die checklist complimenteren:

Loopbaantransities construeren. Ibarra doet al lang onderzoek naar loopbaantransities. Een van de kernboodschappen uit haar onderzoek is dat loopbaantransities vaak via een test-and-learn traject plaatsvinden en niet zozeer via een plan-and-implement-traject.

Hoe herken je welke progressiegerichte interventie nuttig is? Die vraag stelde iemand die binnenkort de training progressiegericht coachen en adviseren gaat volgen bij CPW. Ze had de boeken al wat doorgebladerd en was bang dat ze zou verdrinken in de hoeveelheid progressiegerichte interventies. Een begrijpelijke gedachte, want de progressiegerichte benadering is een fijnmazige situationele benadering; wat in de ene situatie werkt, werkt in de andere wellicht juist averechts.

In de training besteden we dan ook expliciet aandacht de situaties waarin een progressiegerichte interventie veelbelovend is en wanneer ook niet. In deze bijdrage zet ik een paar kerninterventies op een rij, met de daarbij behorende herkenningskenmerken. In het boekje 100 sleutels tot progressie staan meer interventies, met telkens het doel van de interventie erbij vermeld.

Dagelijkse fluctuaties in behoeftenfrustratie. Olafsen et al (2025) deden onderzoek naar dagelijkse fluctuaties in behoeftenfrustratie op het werk. Ze wilden weten of behoeftefrustratie op het werk varieert op van dag tot dag en hoe die eventuele fluctuaties samenhangen met psychologische distantie, ontspanning, negatieve en positieve werkgerelateerde gevoelens, vitaliteit, emotionele uitputting en slaapkwaliteit. Ze onderzochten dit met een mix van kwantitatieve en kwalitatieve onderzoeksmethoden. Via dagboekmetingen werden dagelijkse fluctuaties vastgelegd en dit werd aangevuld met kwalitatieve diepte-interviews. De drie basispsychologische behoeften werden afzonderlijk onderzocht, in plaats van als een samengestelde score.

Tegenmaatregelen tegen briljantie-overtuigingen. Bauer et al (2026) publiceerden een artikel waarin ze het Briljant-Belonging-model introduceren, het ‘briljantie-erbijhoren-model’. Een bijzonder interessant model, waarin kennis vanuit verschillende psychologische onderzoeksgebieden bij elkaar komen. Daarnaast biedt het artikel overtuigende inzichten over wat al dan niet kan werken om tegenmaatregelen te nemen tegen cultureel-ingebedde overtuigingen over briljantie, die negatief uitwerken voor grote groepen mensen.

De emotionele gezichtsuitdrukkingen van mijn kleinkind. Anderhalf jaar geleden is mijn kleinkind geboren en sinds die tijd heb ik zijn ontwikkeling van dichtbij kunnen meebeleven. Een van de aspecten die me fascineren is de ontwikkeling van zijn (emotionele) gezichtsuitdrukkingen. Van ongecontroleerde grimassen in de eerste weken nadat hij geboren was, tot het vertrekken van zijn gezichtje als hij iets nieuws proeft dat zuur of bitter is, tot het bewust reageren op gezichtsuitdrukkingen van de mensen om hem heen en het zelf communiceren via gezichtsuitdrukkingen. Ik koppel mijn observaties aan twee invloedrijke emotietheorieën, de basic emotion theory (BET) en de theory of constructed emotion (TCE). Zie ook dit artikel over ‘onderweg naar goede kennis over emoties’. Nu is er een interessant artikel verschenen over emoties en gezichtsuitdrukkingen, wat resoneert met mijn observaties.

Belast kinderen niet met je eigen statische mindset. Muradoglu et al (2025) onderzochten mindsetovertuigingen onder jonge kinderen, in de leeftijd van 5 tot 13. Er wordt soms gedacht dat jonge kinderen geen mindsetovertuigingen hebben en dat gedachten over aanleg en inspanning voor hen nog te abstract zouden zijn. De huidige studie onderzocht daarom de overtuigingen van jonge kinderen over intellectuele bekwaamheid. De onderzoekers betrokken vijf verschillende overtuigingen en constructen in hun onderzoek.