Kwaliteit van motivatie en het voorspellende brein. In dit artikel suggereer ik dat de theorie van ons voorspellende brein een heel goede kandidaat is om als verklarend fundament voor die vier kernelementen van de progressiegerichte benadering te fungeren. De vier kernelementen van de progressiegerichte benadering zijn het boeken van betekenisvolle progressie, het leveren van duurzame inspanning, het ervaren van een hoge kwaliteit van motivatie en het koesteren van de overtuiging dat progressie mogelijk is via effectieve inspanning. Mijn gedachte over de kwaliteit van motivatie en de theorie van ons voorspellend brein is dat motivatiekwaliteit samenhangt met de mate waarin gedragsregulatie congruent is met hiërarchische zelfrelevante voorspellingsmodellen.

De theorie van het voorspellend brein als verklarend fundament van de progressiegerichte benadering. In dit artikel belichtte ik al eens hoe ik aankijk tegen de plek van emoties, en al onze mentale ervaringen, binnen ons CPW-progressiemodel. Predictive Processing, de theorie van ons voorspellende brein, is waarschijnlijk de meest invloedrijke overkoepelende verenigende theorie aan het worden binnen de cognitieve neurowetenschap en de cognitieve psychologie. Het is een verenigende theorie omdat de theorie fundamentele verklaringen biedt voor onze ervaringen in onze werkelijkheid. Voor een samenvatting van de vier componenten van ons voorspellende brein verwijs ik naar dit artikel.

Autisme en het voorspellend brein. Op deze site heb ik al vaak geschreven over de theorie van ons voorspellend brein. Een theorie die ik meer en meer ervaar als het fundament voor onze psychologische en fysieke ervaringen. Ik heb zeker niet de perceptie dat ik de theorie volledig doorgrond en ben er nog volop kennis over aan het vergaren. Een van de intrigerende aspecten van de theorie gaat over de mogelijke relatie tussen symptomen van autisme en de werking van het voorspellende brein.

De vier componenten van ons voorspellende brein. Steeds meer wetenschappers ondersteunen het idee dat ons brein voorspellend werkt. Wetenschappers zoals Anil Seth en Lisa Feldmann-Barrett hebben er laagdrempelige boeken over geschreven, en ook Daniel Yon (zie hier) en Andy Clark. Het boek van Clark is getiteld ‘the experience machine’. En in zijn boek heb ik de tot nu toe helderste uiteenzetting gevonden over de werking van ons voorspellende brein.

Het proces van zelfbeheersing. De ene persoon heeft meer zelfbeheersing dan de andere en we zijn geneigd om zelfbeheersing te zien als een persoonlijke eigenschap, een karaktereigenschap. Maar in dit artikel beschrijven Napolitano et al (2024) zelfbeheersing als proces, en als vaardigheid die mensen kunnen ontwikkelen (die op den duur onderdeel kan worden van je stabiele persoonskenmerken).

Niet kunnen loslaten. Iedereen heeft wel eens moeite om iets los te laten. Je collega pakt het werk enorm onhandig aan en maakt jou vervolgens verwijten, en ’s nachts als je wakker wordt ben je nog steeds verontwaardigd en kun je de slaap niet meer vatten. Mij overkwam deze week iets wat ik ook even lastig vond om los te laten. Ik stond geparkeerd, omdat ik moest telefoneren. Een auto kwam veel te hard aanrijden en reed op mij in. De bestuurder reed door, maar toen hij zag dat ik de auto startte om achter hem aan te rijden stopte hij alsnog. Hij zei: ‘Ik wilde er niet vandoor gaan hoor!’ Maar nog geen vier minuten later was dat toch precies wat hij deed. Hij stapte in zijn auto om een schadeformulier te pakken, maar in plaats daarvan racete hij alsnog weg. Het liet me even niet los hoe iemand een bewuste keuze kan maken om door te rijden na een aanrijding. Dit zijn voorbeelden van tijdelijk niet kunnen loslaten. Maar soms is het niet kunnen loslaten hardnekkiger, en begint het de persoon echt dwars te zitten in het dagelijks functioneren.

Is de CPW-zeven stappen aanpak bruikbaar als er iets diepers aan de hand is? Die vraag kreeg ik pasgeleden. In deze bijdrage een paar reflecties naar aanleiding van die vraag. De CPW-zeven stappen aanpak is een manier van progressiegericht coachen, waarbij de coach via activerende vragen de cliënt helpt om zicht te krijgen op zijn gewenste situatie en op ideeën te komen voor progressiestapjes die vanuit zijn eigen ervaringen voortkomen. In de Training Progressiegericht Coachen kun je deze aanpak goed leren toepassen in je begeleidings- en coachingsgesprekken.

Sturen: de blinde vlek. Mijn vermoeden dat sturen (of een gebrek daaraan) een blinde vlek is in onze samenleving, is de afgelopen decennia gegroeid. Dat vermoeden wordt gevoed door de misverstanden die ik in de praktijk regelmatig tegenkom. Leidinggevenden die een verkeerd begrip hebben van wat motivatie inhoudt, die autonomie definiëren als ‘onafhankelijkheid’, die gefrustreerd zijn als doelen wel worden geformuleerd maar niet worden gerealiseerd en dan gaan proberen te achterhalen waarom medewerkers het niet doen of wat ze nodig hebben, leidinggevenden die bewust of onbewust geloven dat medewerkers soms een schop onder hun kont nodig hebben om in beweging te komen, om er maar een paar te noemen. Niet in volgorde van belangrijkheid of frequentie zijn dit enkele van de misverstanden die ik tegenkom:

Categoriseren zit ingebakken in het brein, zo suggereren Lisa Feldman Barrett en Earl Miller in dit nieuw verschenen artikel. In dit artikel onderbouwen de onderzoekers het idee dat het doel van predictive processing allostase is en dat categoriseren een centraal mechanisme hiertoe is.

Jezelf bewijzend: nieuw boek van Jakob Hohwy, dat is getiteld The self-evidencing agent: mind, existence and predictive processing. Hohwy is de directeur van het Monash Centre for Consciousness & Contemplative Studies.