Er is een nieuwe studie die de theorie van geconstrueerde emoties ondersteunt. Lisa Feldman-Barett beschreef in haar boek How emotions are made de theorie van de geconstrueerde emoties. Haar theorie zegt onder andere het volgende.

In progressiegerichte coachingsgesprekken zijn de emoties van de cliënt belangrijk, maar niet in de zin dat de coach actief en vanuit zichzelf focust op of vraagt naar de emoties van de cliënt. In plaats daarvan focust de coach de aandacht op de gewenste progressie voor de cliënt. Die gewenste progressie bestaat vaak uit betere situaties, betere gedragingen, betere gevoelens en betere gedachten.Klik hier om meer te lezen

De theorie die Feldman Barrett uiteen zet in haar boek is de theorie van geconstrueerde emoties. Die theorie draait om een aantal concepten. Het voert te ver om die allemaal te beschrijven (als je interesse hebt in emoties van jezelf en anderen raad ik dit boek van harte aan), maar een paar concepten zal ik kort behandelen.

Klik hier om meer te lezen

Nieuwigheid als fysieke en psychologische basisbehoefte. Mensen zouden wel eens zowel fysiek als psychologisch behoefte kunnen hebben aan nieuwigheid. Een fysieke basisbehoefte is een behoefte die vervuld moet worden wil je als organisme binnen de levensvatbare bandbreedtes blijven. Een psychologische basisbehoefte moet worden vervuld willen mensen zich psychologisch goed kunnen voelen. Wordt een basisbehoefte niet vervuld, dan gaat dat samen met fysieke en psychologische problemen. In dit artikel duik ik wat dieper in de breinprocessen die erop wijzen dat nieuwigheid een basisbehoefte zou kunnen zijn.

Morele motivatie. Als je ziet dat een grote man een klein kind schopt, voel je waarschijnlijk direct: ‘Dit is fout.’ Je hoeft er niet over na te denken, je morele oordeel is er direct. Psychologen hebben verschillende theorieën over de oorsprong van die morele oordelen. Theriault (2023) beschrijft in dit hoofdstuk hoe ons voorspellende brein en de theorie van geconstrueerde emoties een biologische en sociale verklaring bieden voor onze morele motivatie en normatieve oordelen.

Emoties en voorspellingsprecisie. Iedereen heeft de ervaring van emoties. Je voelt je angstig, blij of depressief, en er gaat geen moment voorbij dat er geen sprake is van emoties. Hoe onze emoties werken en wat de functie ervan is, is een vraag waarop tegenwoordig heel andere antwoorden worden gegeven dan tientallen jaren geleden. Op deze site schreef ik al over de theorie van geconstrueerde emoties, over controverses in emotie-onderzoek, over de plek van emoties in ons CPW-progressiemodel, over hoe kennis van emoties samenhangt met emotieregulatie en over de vier componenten van ons voorspellende brein.

De emotionele gezichtsuitdrukkingen van mijn kleinkind. Anderhalf jaar geleden is mijn kleinkind geboren en sinds die tijd heb ik zijn ontwikkeling van dichtbij kunnen meebeleven. Een van de aspecten die me fascineren is de ontwikkeling van zijn (emotionele) gezichtsuitdrukkingen. Van ongecontroleerde grimassen in de eerste weken nadat hij geboren was, tot het vertrekken van zijn gezichtje als hij iets nieuws proeft dat zuur of bitter is, tot het bewust reageren op gezichtsuitdrukkingen van de mensen om hem heen en het zelf communiceren via gezichtsuitdrukkingen. Ik koppel mijn observaties aan twee invloedrijke emotietheorieën, de basic emotion theory (BET) en de theory of constructed emotion (TCE). Zie ook dit artikel over ‘onderweg naar goede kennis over emoties’. Nu is er een interessant artikel verschenen over emoties en gezichtsuitdrukkingen, wat resoneert met mijn observaties.

Zes progressiegerichte thema’s in 2025, zes thema’s waarover ik schreef en podcasts maakte. Humor, lachen en positieve emoties vormden 1 thema dit jaar en die invalshoek was met alle negatieve informatie die voortdurend op ons afkomt voor mijzelf erg welkom. Overtuigingen ontwikkelen en funderen op psychologische wetenschap was een tweede thema, en wat op je basis van die overtuigingen doet en zegt in progressiegerichte gesprekken was thema drie. Thema vier betrof een communicatiemiddel: podcasts. Ik maakte er ongeveer 10 dit jaar over diverse progressiegerichte onderwerpen. Een fascinerend thema, nummer 5, was hoe onze ervaringen tot stand komen, oftewel ons bewustzijn en onze emoties en hoe we deze kennis kunnen benutten om betekenisvolle progressie te boeken. Het laatste thema ging over hoe nieuwkomers een plek kunnen opbouwen in onze samenleving, want zo boeken we als gehele samenleving progressie in plaats van dat we samen afglijden en uithollen wat er aan goeds is en kan zijn.

De plek van emoties in het CPW-progressiemodel: welke plek kennen we in ons progressiemodel toe aan emoties? We zijn nooit geporteerd geweest van een door de coach/professional aan te brengen focus op emoties van cliënten/gesprekspartners. Dat wil echter niet zeggen dat emoties onbelangrijk zouden zijn of dat de progressiegerichte benadering uitsluitend ‘rationeel’, ‘cognitief’ of ‘zakelijk’ zou zijn. Onze inzichten over emoties en de plek van emoties in de progressiegerichte benadering is nog steeds ‘work in progress’, mede omdat de wetenschap van emoties zelf nog volop in beweging is. In deze bijdrage een paar reflecties op de plek van emoties in het CPW-progressiemodel.

De voordelen van fijnmazige ervaringen. Fijnmazige ervaringen hebben, betekent dat je de situatie waarin je je bevindt op een complexe manier beleeft. Je hebt bijvoorbeeld per ongeluk vertrouwelijke informatie over iemand gedeeld met iemand anders en in plaats van je simpelweg ‘slecht’ te voelen, is je ervaring veel rijker dan dat. Je voelt je bijvoorbeeld schuldig, je hebt spijt, je bent er verdrietig over, je analyseert wat er gebeurde waardoor je in de verleiding kwam om die informatie te delen, je maakt je bezorgd over wat er nu verder gaat gebeuren, ziet meerdere mogelijke uitkomsten en overweegt verschillende mogelijke vervolgacties et cetera. Wat is het voordeel van fijnmazige ervaringen en wat is de werking waardoor die voordelen tot stand komen? Als je een rijke ervaring construeert, zou je dan ook fijnmaziger emoties construeren?