Geconstrueerde emoties

De theorie die Feldman Barrett uiteen zet in haar boek is de theorie van geconstrueerde emoties. Die theorie draait om een aantal concepten. Het voert te ver om die allemaal te beschrijven (als je interesse hebt in emoties van jezelf en anderen raad ik dit boek van harte aan), maar een paar concepten zal ik pogen kort te behandelen.

Interoceptie

In ieder mens is voortdurend interoceptie gaande, dat wil zeggen dat het brein voortdurend in de gaten houdt of het organisme veilig en comfortabel is. Dat proces is net als ademhalen. Het brein krijgt daarmee ook informatie over de zogenaamde affectieve staat van het organisme, in rudimentaire vorm. Er zijn twee componenten van affect: valence en arousal. Valence verwijst naar hoe prettig of onprettig je je voelt. Arousal verwijst naar hoe kalm of geagiteerd je je voelt.

Deze informatie krijgt het brein doorlopend en het zet het organisme aan tot handelen als dat nodig is (eten, drinken, slapen, et cetera). Er is geen sprake van emoties die getriggerd worden door een gebeurtenis, maar van een voortdurende affectieve toestand van het organisme. En deze affectieve staat is veel eenvoudiger dan onze concepten van emoties. Click here to read more »

Emotioneel fabeltje?

Iedereen weet hoe iemand die boos is eruit ziet. Gebalde vuisten, een diepe frons, schreeuwen, opgetrokken wenkbrauwen, op elkaar geklemde kaken. Het is soms moeilijk om boosheid en andere emoties onder controle te krijgen, want ze kunnen ons overvallen. Onze emoties zijn immers universele reflexen die ontstaan in de primitievere delen van ons brein. Getriggerd door iets dat er gebeurt. Gelukkig hoeven mensen, anders dan dieren, geen speelbal te zijn van hun emoties. Wat mensen menselijk maakt is dat zij hun emoties kunnen reguleren. Mensen hebben namelijk een prefrontale cortex, en niet alleen een reptielenbrein. Zo kunnen mensen de reflexen van hun reptielenbrein overrulen door hun prefrontale cortex  in te zetten. Word je overvallen door boosheid en wil je het liefst je collega een mep verkopen, dan komt dat omdat je reptielenbrein reflexmatig reageert op situaties. Je amygdala gloeien. En die kun je kalmeren door je prefrontale cortex in te zetten. Zo kan de bewuste rationaliteit het winnen van onbewuste emotionele impulsiviteit.

Wat denk je, klopt bovenstaande alinea of is het een emotioneel fabeltje?

Als je bovenstaande voorkomt als een logische en bekende redenering, dan moet je het boek van Liza Feldmann Barrett eens lezen: How emotions are made: the secret life of the brain. Click here to read more »

De positieve effecten van autonomieondersteuning bij psychiatrische patiënten

Hier kun je drie criteria vinden waarmee je de effectiviteit van beleid om verbeteringen aan te brengen in de werkcontext kunt evalueren. Maar werkt autonomieondersteuning ook bij psychiatrisch patiënten of bij opstandige jeugdigen? Moet je dan niet met strakke autoritaire hand te werk gaan, en gebruik maken van straffen bij grensoverschrijdend gedrag? Het volgende onderzoek is interessant om in je achterhoofd te houden als je over dit soort vragen wilt nadenken. Lynch et al (2005) onderzochten een interventie bij medewerkers van een residentieel psychiatrisch ziekenhuis voor de jeugd. Click here to read more »

Drie criteria om werkcontextbeleid te toetsen op effectiviteit

Als je geïnteresseerd bent om de werkcontext in je organisatie te verbeteren, en je bent daartoe beleid aan het ontwikkelen, hoe kun je dan inschatten of het beleid en het instrumentarium iets goeds zal gaan opleveren voor de organisatie en de medewerkers? Click here to read more »

Ik ben van plan te gaan stemmen, maar heb het nog niet gedaan

Vind je het belangrijk dat je familieleden, collega’s en vrienden op 15 maart gaan stemmen? En realiseer je je dat preken afsteken over het belang van stemmen, of iemand een schulgevoel aanpraten of iemand proberen te overtuigen om te gaan stemmen risicovolle strategieen zijn? Lees dit stukje dan even. Click here to read more »

It takes expertise to make expertise

Natuurlijk kunnen mensen nieuwe dingen leren door simpelweg te exploreren en zelf uit te proberen, maar voor veel vaardigheden geldt: it takes expertise to make expertise. Want als we zelf gaan oefenen en we oefenen op de verkeerde manier, dan worden we geen experts maar slijten we onze fouten steeds dieper in en automatiseren we ze. Immers, practice makes permanent. Click here to read more »

Intrinsieke motivatie: optimale uitdaging die de persoon vrijwillig aangaat

Intrinsieke motivatie refereert aan activiteiten die gedaan worden vanwege de inherente satisfactie tijdens het doen van de activiteit. Het zijn activiteiten die je doet vanuit interesse, je bent nieuwsgierig, je ervaart iets verrassends en nieuws. Doordat menselijke organismen via het evolutionaire proces geprikkeld zijn om actief invloed te hebben op hun omgeving en hun omgeving te ‘manipuleren’ ontdekken mensen nieuwe dingen en leren zij vaardigheden. Intrinsieke motivatie bestaat daarmee steeds tussen de persoon en de activiteit. Click here to read more »

Een aantal dimensies van progressiegericht opvoeden

In onze trainingen leidinggeven en coachen gaan deelnemers vaak ook nadenken over de manier waarop zij hun kinderen opvoeden. Een logisch gevolg, want de progressiegerichte manier van denken en handelen is net zo relevant voor werksituaties als voor privésituaties, en de relatie met onze naasten is waarschijnlijk voor de meesten nog belangrijker dan die met onze collega’s. In dit artikel adresseer ik daarom een aantal dimensies van progressiegericht opvoeden. Click here to read more »

Vijf jaar progressiegericht werken

Het is alweer vijf jaar geleden dat wij (Gwenda en Coert) de naam van onze aanpak ‘progressiegericht werken’ gingen noemen. Het was een belangrijke stap om te kiezen voor een label dat de lading van wat wij doen dekt. Toen we NOAM in 2002 startten, waren we bezig met de oplossingsgerichte aanpak en onder dat label zijn ook meerdere boeken en artikelen van ons verschenen. Omdat we, ook toen al, wilden kunnen onderbouwen wat we doen, (en niet wilden blijven steken op het niveau van persoonlijke ervaringen) kwamen we terecht op wetenschappelijke inzichten die onze aanpak een fundamenteel andere richting gaf. En daar hoort een andere naam bij, zoals je hier ook kunt lezen. Click here to read more »

Reflecties ten aanzien van autonoom functioneren

In het indrukwekkend diepgaande boek Self determination theory, basic psychological needs in motivation, development and wellness, staan onder andere de volgende reflecties over autonoom functioneren en het zelf.

  1. Ons Zelf is geen object of entiteit, maar een proces. We leren het Zelf kennen als het centrum van onze ervaringen en als initiator en regulator van ons vrijwillig gedrag. Het Zelf maakt contact, past zich aan, construeert en zorgt voor de wereld, het is een ‘agent’ die in de wereld is. Het Zelf als proces is het best te bestuderen door het functioneren van het organisme te onderzoeken. En dan specifiek de gedragingen die mensen ervaren als expressies van het Zelf versus gedragingen die gecontroleerd worden door krachten die vreemd zijn aan het Zelf. Vandaar ook het woord autonomie, wat betekent zelfbesturing. Het tegenovergestelde is heteronomie, besturing door een ander en door externe krachten.

Click here to read more »